على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3451

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مقتول ( maqtul ) ص . ع . كشته شده . مقتوون ( maqtavuna ) ع . ج . مقتوى . مقتوى ( maqtavi ) ا . ع . نوكر و خدمتگار و غلام . ج : مقتوون و مقاتوة و مقاتية . مقتوين ( maqtavina ) و ( maqtavayna ) ص . ع . نان جامه . و خدمتگارى كه تنها بر نان خدمت مىكند و مذكر و مونث و واحد و تثنيه و جمع در آن يكسان است . يق : رجل مقتوين و امراة مقتوين و رجلان مقتوين و رجال مقتوين و كذلك مقتوين ( فى الكل ) . مقتى ( maqt ) م . ع . قتاقتوا وقتا وقتا وقتا و مقتى . ر . قتا ( qat ) و ( qet ) و ( qot ) . مقتى ( maqtiyy ) ا . ع . كسى كه زن پدر را نكاح كرده باشد . و نيز اولاد آن كس . مقتئن ( moqta'enn ) ص . ع . راست و راست ايستاده . مقثأة ( mapsa'at ) ا . ع . خيارزار و بستان خيار . مقثة ( maqassat ) ا . ع . افزونى و بسيارى . و چوبى پهن كه كودكان بدان بازى كنند . مقثرد ( moqsared ) ا . ع . كسى كه داراى گوسپند و بره و بزغالهء بسيار بود . و آنكه داراى كالا و رخت‌خانهء بسيار بود . مقتثعل ( moqsa'ell ) ا . ع . تيرى كه زخمش نيك به نشود . مقثوءة ( maqsov'at ) ا . ع . بستان خيار و خيارزار . مقحاة ( meqh ) ا . ع . بيل . مقحاد ( meqh d ) ص . ع . ناقة مقحاد : ماده شتر بزرك كوهان . ج : مقاحيد . مقحام ( meqh m ) ص . ع . گشنى كه بسوى ماده شتر رود بىآنكه وى را رها كنند . مقحدة ( maqhadat ) ا . ع . بن كوهان . مقحط ( meqhat ) ا . ع . اسب توانا كه برفتن مانده نگردد . مقحط ( moqhet ) ص . ع . سال قحط . مقحفة ( meqhafat ) ا . ع . سكو كه بدان گندم و ديگر غله را بر باد داده و پاك و پاكيزه كنند . مقحقح ( moqahqeh ) ص . ع . قرب مقحقح : قرب سخت . مقحم ( moqham ) ا - ص . ع . سست . و آنكه در قحطى ترك ديار خود مىكند . و شترى كه دندانهاى ثنايا و رباعيات وى در يك سال بر آمده و دندان روى دندان در مىآورد . و اعرابى كه در دشت نشو و نما يافته باشد . مقحو ( maqhovv ) ص . ع . دواء مقحو : داروى اقحوان و بابونه آميخته . مقحوز ( maqhuz ) ص . ع . بازگردانيده شده . مقحوط ( maqhut ) ص . ع . قحط زده شده و گرفتار قحط و خشكسالى . مقحوف ( maqhuf ) ص . ع . رجل مقحوف : مرد كاسهء سر بريده . مقحى ( maqhiyy ) ص . ع . دواء مقحى : داروى اقحوان و بابونه آميخته . مقد ( meqadd ) ا . ع . راه . و بيابان هموار . و جاى مستوى و برابر . و دهى در اردن كه مى را بوى نسبت دهند . مقد ( meqadd ) ا . ع . ابزارى آهنين كه بدان پوست تراشند . مقداح ( meqd h ) ا . ع . آهن چقماق . مقدار ( meqd r ) ا . ع . اندازهء چيزى . و توانايى . ج . مقادير . و نيز مقدار : ساعت و آلتى كه بدان تعيين مىكنند ساعات و اوقات شبانه‌روز را . و رجل ذو مقدار : مرد توانگر و غنى و مالدار . مقدار ( meqd r ) ا . پ . مأخوذ از تازى - اندازه و قدر و فاصله و پيمانه . مقدار ( meqd r ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بلبخ و در نوشتجات اين صفت را در راستى و درستى اوزان استعمال مىكنند . ر . موازى . مقدام ( meqd m ) و مقدامة ( meqd mat ) ا . ع . نيك مبارز و بسيار پيش‌آينده و دلاور . ج . مقاديم . و نام خرمابنى . و نام مردى . مقدة ( maqaddat ) ا . ع . نام جايى كه مى را بوى نسبت كنند . و راه . مقدح ( meqdah ) ا . ع . آهن چقماق و كفليز . مقدحة ( meqdahat ) ا . ع . آهن چقماق . مقدحر ( moqdaherr ) ص . ع . مرد آمادهء دشنام و بدى كه پيوسته خشمناك و بينى پر باد باشد . مقدد ( moqaddad ) ص . ع . جامهء نيك بريده شده . و گوشت بدرازا بريده شده . مقدر ( moqaddar ) ص . ع . شيئ مقدر : چيز تقدير شده . مقدر ( moqaddar ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - تقدير شده و مقرر شده و امر شدهء از جانب خداوند عالم جل‌شانه . و سرنوشت و قسمت و وراستاد . و تقدير و هر چيزى كه از قضا و قدر صادر گردد . مقدر ( moqadder ) ص . ع .